Als je het over Ierse whiskey hebt, kom je onvermijdelijk uit bij één naam: Midleton. Deze distilleerderij in het zuiden van Ierland is verantwoordelijk voor vrijwel alle grote Ierse whiskey-merken die je kent, van Jameson tot Redbreast en van Powers tot Green Spot. Maar Midleton is veel meer dan een productiefaciliteit. Het is het kloppend hart van de Ierse whiskey-renaissance, een plek waar eeuwenoude traditie en modern vakmanschap samenkomen. In dit artikel neem ik je mee door de fascinerende wereld van Midleton whiskey.
De distilleerderij van Midleton
De naam Midleton verwijst naar het stadje Midleton in County Cork, in het zuiden van Ierland. De oorspronkelijke distilleerderij werd hier in 1825 opgericht door de gebroeders Murphy, op de plek van een voormalige wolspinnerij aan de rivier de Dungourney. Gedurende de negentiende eeuw groeide Midleton uit tot een van de grootste distilleerderijen van Ierland, met onder andere de beroemde koperen pot still die destijds de grootste ter wereld was, met een capaciteit van ruim 140.000 liter.
De twintigste eeuw was turbulent voor de Ierse whiskey-industrie. Handelsoorlogen, twee wereldoorlogen en de Amerikaanse drooglegging zorgden ervoor dat het aantal Ierse distilleerderijen drastisch afnam. In 1966 besloten drie overgebleven distilleerderijen, Jameson, Powers en Cork Distillers (eigenaar van Midleton), de krachten te bundelen onder de naam Irish Distillers. In 1975 werd alle productie geconcentreerd in een gloednieuwe distilleerderij, gebouwd naast de historische Midleton-site. De oude distilleerderij werd omgevormd tot het prachtige Midleton Distillery Experience, een bezoekerscentrum dat ik je van harte kan aanbevelen als je ooit in de buurt bent.
In 1988 werd Irish Distillers overgenomen door het Franse Pernod Ricard, dat sindsdien flink heeft geïnvesteerd in de distilleerderij. De meest recente uitbreiding, de zogeheten “Garden Still House”, werd in 2013 geopend en verdrievoudigde de productiecapaciteit. Tegenwoordig is Midleton een van de grootste en meest veelzijdige distilleerderijen ter wereld.
Wat maakt Midleton zo bijzonder?
Wat Midleton echt uniek maakt in de whiskey-wereld, is de ongelooflijke veelzijdigheid. De distilleerderij beschikt over zowel traditionele koperen pot stills als moderne column stills (kolomdistilleerderij). Daardoor kan Midleton drie verschillende soorten distillaat produceren:
- Single pot still whiskey – gemaakt van een mengsel van gemout en ongemout gerst, gedistilleerd in koperen pot stills. Dit is dé klassieke Ierse stijl en de basis voor merken als Redbreast, Green Spot en Powers.
- Malt whiskey – gemaakt van 100% gemoute gerst in pot stills, vergelijkbaar met Schotse single malt.
- Grain whiskey – gemaakt van maïs en gerst in column stills, lichter van karakter en vaak gebruikt in blends zoals Jameson.
Door deze drie distillaatstijlen te combineren met een enorme variatie aan vaten, van ex-bourbon en ex-sherry tot virgin American oak en zelfs Marsala-vaten, kan Midleton een verbluffend breed palet aan smaken creëren. Eén distilleerderij, tientallen whiskeys, elk met een eigen karakter. Dat is het wonder van Midleton.
Korte feiten
- Locatie: Midleton, County Cork, Ierland
- Opgericht: 1825 (oorspronkelijke distilleerderij), 1975 (nieuwe distilleerderij)
- Eigenaar: Irish Distillers (onderdeel van Pernod Ricard)
- Distillatietypes: Pot still, column still
- Capaciteit: Circa 64 miljoen liter pure alcohol per jaar
- Merken geproduceerd: Jameson, Redbreast, Powers, Green Spot, Yellow Spot, Midleton Very Rare, Paddy, Method and Madness
- Bezoekerscentrum: Midleton Distillery Experience (geopend in de oude distilleerderij uit 1825)
De merken van Midleton
Midleton is de thuisbasis van een indrukwekkende familie aan Ierse whiskey-merken. Elk merk heeft zijn eigen identiteit en doelgroep, maar ze delen allemaal dezelfde ambachtelijke bron. Hieronder een overzicht van de belangrijkste labels.
Jameson
Het hoeft geen betoog: Jameson is het meest verkochte Ierse whiskey-merk ter wereld en voor veel mensen de eerste kennismaking met Ierse whiskey. Jameson is een blend van grain whiskey en single pot still whiskey, gerijpt op een combinatie van ex-bourbon en ex-sherry vaten. Het resultaat is een zachte, toegankelijke whiskey met tonen van vanille, licht fruit en een vleugje nootachtigheid. De standaard Jameson is een fantastische allrounder, maar vergeet ook de wat meer uitgesproken varianten niet, zoals de Jameson Black Barrel en Jameson 18 Year Old.
Redbreast
Redbreast is naar mijn mening de absolute ster van de Midleton-familie en een van de beste whiskeys ter wereld, punt. Dit is single pot still whiskey op zijn best: rijk, vol, complex en met een prachtige balans tussen fruit, specerijen en sherrytonen. De Redbreast 12 is al een meesterwerk, maar de 12 Cask Strength, de 15 en de legendarische 21 tillen het naar een hoger niveau. Als je ooit maar één Ierse whiskey proeft, laat het dan een Redbreast zijn. Ik schreef eerder al uitgebreid over dit bijzondere merk.
Powers
Powers is een merk met een bijzondere geschiedenis. Ooit was het de populairste whiskey van Ierland, een favoriet in de pubs van Dublin. Na een periode van relatieve vergetelheid maakt Powers een welverdiende comeback. De Powers Gold Label is een stevige, pittige blend, terwijl de Powers John's Lane Release een prachtige single pot still whiskey is met tonen van honing, kaneel en geroosterd hout. Een merk om in de gaten te houden.
Green Spot en Yellow Spot
De Spot-whiskeys hebben een charmant herkomstverhaal. De naam verwijst naar de gekleurde vlekken die wijnhandelaar Mitchell & Son vroeger op hun whiskey-vaten schilderde om de leeftijd aan te geven. Green Spot (traditioneel de jongste) is een heerlijk frisse, fruitige single pot still whiskey met groene appel en honingtonen. Yellow Spot heeft wat meer rijpheid en complexiteit, met invloeden van Malaga- en sherry-vaten. Er bestaan ook zeldzamere varianten als Red Spot (15 jaar) en Blue Spot (7 jaar, cask strength), die elk hun eigen schare fans hebben.
Method and Madness
Method and Madness is het experimentele label van Midleton, opgezet door het team van de Micro Distillery op het terrein. Hier worden onconventionele vatrijpingen en afwerkingen uitgeprobeerd, denk aan Hongaarse eikenhouten vaten, wild cherry wood en zelfs acacia. Het is de speeltuin van Midleton en levert verrassende, soms briljante whiskeys op. Ideaal als je op zoek bent naar iets anders.
Midleton Very Rare
En dan is er natuurlijk het vlaggenschip: Midleton Very Rare. Sinds 1984 brengt de Master Distiller elk jaar een unieke blend uit van de beste pot still en grain whiskeys uit de Midleton-kelders. Elke jaargang is anders, elke jaargang is uitzonderlijk. Dit is de ultieme showcase van wat Midleton kan. De prijs is navenant, maar voor een speciale gelegenheid is een fles Midleton Very Rare een onvergetelijke ervaring.
Welke Midleton whiskey past bij mij?
Met zo'n breed aanbod kan het lastig zijn om te kiezen. Hieronder mijn aanbevelingen per type drinker.
Voor de beginner
Begin met Jameson Original of Green Spot. Beide zijn toegankelijk, zacht en geven een prachtige eerste indruk van Ierse whiskey. Jameson is ideaal als je van lichte, milde whiskey houdt, Green Spot als je iets meer karakter zoekt.
Voor de gevorderde drinker
Redbreast 12 is de logische volgende stap. Vol, complex en ongelooflijk bevredigend. Wil je het wat pittiger? Probeer Powers John's Lane Release. En als je van sherryrijke whiskey houdt, is Yellow Spot een schot in de roos.
Voor de kenner
Ga voor Redbreast 21, Midleton Very Rare of een van de zeldzame Red Spot of Blue Spot releases. Dit zijn whiskeys die je langzaam en aandachtig wilt proeven, het liefst in een tulpglas, met alle tijd van de wereld.
Voor de avonturier
De Method and Madness-serie is gemaakt voor jou. Onverwachte vatrijpingen, experimentele stijlen en altijd verrassend. Ga met een open blik aan de slag en laat je verrassen.
Huidige Midleton line-up
Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste whiskeys die momenteel uit Midleton komen. Let op: niet alle flessen zijn even makkelijk verkrijgbaar in Nederland, vooral de Very Rare jaargangen en Spot-whiskeys zijn soms snel uitverkocht.
Jameson-range
- Jameson Original – 40% ABV – Blend – Prijsklasse: €20-25
- Jameson Black Barrel – 40% ABV – Blend – Prijsklasse: €30-35
- Jameson Caskmates Stout Edition – 40% ABV – Blend – Prijsklasse: €30-35
- Jameson Caskmates IPA Edition – 40% ABV – Blend – Prijsklasse: €30-35
- Jameson 18 Year Old – 40% ABV – Blend – Prijsklasse: €80-100
Redbreast-range
- Redbreast 12 – 40% ABV – Single Pot Still – Prijsklasse: €55-65
- Redbreast 12 Cask Strength – ca. 58% ABV – Single Pot Still – Prijsklasse: €75-90
- Redbreast 15 – 46% ABV – Single Pot Still – Prijsklasse: €85-100
- Redbreast 21 – 46% ABV – Single Pot Still – Prijsklasse: €180-220
- Redbreast 27 – 54.6% ABV – Single Pot Still – Prijsklasse: €450+
Powers-range
- Powers Gold Label – 43.2% ABV – Blend – Prijsklasse: €25-30
- Powers Three Swallow Release – 40% ABV – Single Pot Still – Prijsklasse: €35-45
- Powers John's Lane Release – 46% ABV – Single Pot Still – Prijsklasse: €55-70
Spot-range
- Green Spot – 40% ABV – Single Pot Still – Prijsklasse: €40-50
- Yellow Spot – 46% ABV – Single Pot Still – Prijsklasse: €70-85
- Red Spot 15 Year Old – 46% ABV – Single Pot Still – Prijsklasse: €150-180
- Blue Spot 7 Year Old – 58.7% ABV – Single Pot Still, Cask Strength – Prijsklasse: €75-95
Method and Madness
- Method and Madness Single Grain – 46% ABV – Single Grain – Prijsklasse: €50-65
- Method and Madness Single Pot Still – 46% ABV – Single Pot Still – Prijsklasse: €70-85
- Method and Madness Single Malt – 46% ABV – Single Malt – Prijsklasse: €70-85
Midleton Very Rare
- Midleton Very Rare (jaarlijkse editie) – 40% ABV – Blend van pot still & grain – Prijsklasse: €180-250
- Midleton Very Rare Vintage Releases – Variërend – Prijsklasse: €300-€1000+
Best verkochte Midleton whiskeys
Benieuwd waar je moet beginnen? Dit zijn de vijf populairste Midleton whiskeys, en naar mijn mening stuk voor stuk terecht.
1. Redbreast 12
Redbreast 12 Year Old
Type: Single Pot Still | Alcohol: 40% | Prijs: ca. €55-65
De Redbreast 12 is voor mij de referentie als het gaat om Ierse single pot still whiskey. Sherrytonen, gedroogd fruit, een romige body en een lange, kruidige afdronk. Het is een whiskey die je steeds opnieuw wilt proeven en waarbij je elke keer iets nieuws ontdekt. Een absolute must-have in elke whiskey-collectie.
2. Jameson Black Barrel
Jameson Black Barrel
Type: Blend | Alcohol: 40% | Prijs: ca. €30-35
De Black Barrel is de stoerdere broer van de gewone Jameson. Door een extra rijping op dubbel gebrande ex-bourbon vaten krijgt deze whiskey meer diepte, met tonen van karamel, vanille, geroosterde noten en een vleugje kruidnagel. Een fantastische prijs-kwaliteitverhouding en perfect als je net iets meer wilt dan de standaard Jameson, maar niet meteen diep in de buidel wilt tasten.
3. Green Spot
Green Spot
Type: Single Pot Still | Alcohol: 40% | Prijs: ca. €40-50
Green Spot is een van die whiskeys die je proeft en waarbij je meteen denkt: dit klopt gewoon. Fris, fruitig, met groene appel, honing en een subtiele olijfachtige noot die zo kenmerkend is voor pot still whiskey. Niet overdreven complex, maar ongelooflijk harmonieus en drinkbaar. Een whiskey waar je vrolijk van wordt.
4. Powers John's Lane Release
Powers John's Lane Release 12 Year Old
Type: Single Pot Still | Alcohol: 46% | Prijs: ca. €55-70
Dit is de whiskey die Powers weer op de kaart heeft gezet. Vernoemd naar de oorspronkelijke distilleerderij in John's Lane, Dublin, is dit een stevige, kruidige single pot still whiskey met tonen van honing, kaneel, geroosterd eikenhout en een lange, warme afdronk. Op 46% en niet koudgefilterd, precies zoals ik het graag zie. Een ondergewaardeerd juweeltje.
5. Midleton Very Rare 2024
Midleton Very Rare 2024
Type: Blend (Pot Still & Grain) | Alcohol: 40% | Prijs: ca. €200-250
Het jaarlijkse pronkstuk van Master Distiller Kevin O'Gorman. De 2024-editie combineert zorgvuldig geselecteerde pot still en grain whiskeys, gerijpt op een mix van ex-bourbon en ex-sherry vaten. Het resultaat is een elegante, gelaagde whiskey met tonen van rijp fruit, zoet gebak, vanille en een subtiele kruidigheid. Een whiskey voor bijzondere momenten, en een collector's item voor de serieuze verzamelaar.
Het vakmanschap: pot still whiskey uitgelegd
Als je je verdiept in Midleton whiskey, kom je steeds dezelfde term tegen: single pot still whiskey. Dit is een whiskey-stijl die uniek is voor Ierland en die onlosmakelijk verbonden is met Midleton. Maar wat is het precies?
Single pot still whiskey wordt gemaakt van een mengsel van gemoute gerst (malt) en ongemoute gerst (raw barley), gedistilleerd in traditionele koperen pot stills. Die combinatie van gemout en ongemout graan geeft een heel specifiek smaakprofiel: een romige, olieachtige textuur, een lichte kruidigheid en die typische, bijna olijfachtige noot die je in geen enkele andere whiskey-stijl terugvindt.
De oorsprong van deze stijl is overigens pragmatisch. In de achttiende en negentiende eeuw hief de Britse overheid extra belasting op gemoute gerst. Ierse distilleerders omzeilden deze belasting slim door een deel van de gerst ongemout te laten. Wat begon als een financiële truc, werd uiteindelijk de signature stijl van Ierse whiskey. Soms levert noodzaak de mooiste dingen op.
Wil je meer weten over de verschillende stijlen en technieken in de whiskey-wereld? Lees dan ook mijn uitgebreide gids over whiskey.
De Micro Distillery: innovatie op het terrein
Naast de grote productiefaciliteit staat op het Midleton-terrein ook een kleinschalige Micro Distillery, geopend in 2015. Dit is de experimenteertuin van Midleton, waar een klein team van distilleerders vrij spel heeft om nieuwe ideeën uit te proberen. Denk aan ongebruikelijke graanrecepten, alternatieve vatrijpingen en innovatieve distillatietechnieken.
De resultaten van deze experimenten verschijnen onder het Method and Madness-label, maar beïnvloeden ook de ontwikkeling van nieuwe expressies binnen de gevestigde merken. Het laat zien dat Midleton niet alleen leunt op traditie, maar ook actief investeert in de toekomst van Ierse whiskey. Dat vind ik bewonderenswaardig.
Midleton bezoeken
Als je ooit in het zuiden van Ierland bent, is een bezoek aan de Midleton Distillery Experience een absolute aanrader. De tour vindt plaats in de prachtig gerestaureerde oude distilleerderij uit 1825, waar je de historische pot stills, de waterrad en de oude pakhuizen kunt bewonderen. Je leert alles over het productieproces en sluit af met een proeverij van verschillende Midleton whiskeys.
Er zijn verschillende tours beschikbaar, van een standaard rondleiding tot een premium “Behind the Scenes”-ervaring waarbij je de werkende nieuwe distilleerderij bezoekt en exclusieve whiskeys proeft. In het bijbehorende winkeltje vind je bovendien distilleerderij-exclusieve flessen die nergens anders te koop zijn. Vergis je niet, die zijn het alleen al waard.
Waar te vinden
De meeste whiskeys uit het Midleton-portfolio zijn goed verkrijgbaar in Nederland. De basisrange van Jameson vind je bij vrijwel elke slijterij en supermarkt. Voor de meer bijzondere flessen, zoals Redbreast, de Spot-whiskeys en zeker Midleton Very Rare, raad ik je aan om te kijken bij gespecialiseerde online winkels. Bij TopDrinks vind je een ruim aanbod aan Midleton whiskeys, vaak met scherpe prijzen. Ook Gall & Gall heeft de populairste flessen doorgaans op voorraad.
Let op: limited editions en jaargangreleases zijn soms snel uitverkocht. Als je je oog hebt laten vallen op een specifieke Midleton Very Rare of een zeldzame Spot-release, wees er dan snel bij.
Afsluitend
Midleton is meer dan een distilleerderij. Het is het epicentrum van de Ierse whiskey-wereld, een plek waar twee eeuwen vakmanschap samenkomen met hedendaagse innovatie. Of je nu voor het eerst een Jameson bestelt, of je verliest in de lagen van een Redbreast 21, je drinkt altijd een stukje Midleton-magie.
Wat ik het meest bewonder aan Midleton, is de breedte. Eén distilleerderij die zachte blends, krachtige single pot stills, experimentele releases én ultrapremium jaargangflessen produceert, en dat allemaal op topniveau. In de whiskey-wereld is dat uniek.
Heb je zelf een favoriete Midleton whiskey? Of ben je benieuwd welke fles het beste bij jou past? Laat het weten in de reacties hieronder, ik denk graag met je mee. Sláinte!
