Als je een tijdje in de whisky-wereld rondstruint, ben je de termen vast weleens tegengekomen: double distillation en triple distillation. Twee keer gestookt of drie keer gestookt. Het klinkt als een technisch detail dat alleen distilleerders interesseert, maar geloof me, het maakt een wereld van verschil voor wat er uiteindelijk in je glas belandt. In dit artikel leg ik je uit wat het verschil precies is, waarom sommige distilleerderijen voor twee keer kiezen en andere voor drie, en vooral: hoe je dat verschil terugproeft. Ik neem je mee langs de techniek, de geschiedenis en een paar flessen waarmee je het zelf kunt ervaren.
Wat is destillatie eigenlijk?
Voordat we het over twee of drie keer stoken hebben, is het goed om eerst even stil te staan bij wat destillatie nu eigenlijk doet. Na het brouwen heb je een soort bier, een vloeistof met een alcoholpercentage van zo'n 6 tot 9 procent. Dat noemen we de wash. Die wash wordt verhit in een koperen ketel, de pot still. Omdat alcohol bij een lagere temperatuur verdampt dan water, stijgen de alcoholdampen eerder op. Die dampen worden opgevangen en afgekoeld, waardoor je weer een vloeistof krijgt met een hoger alcoholpercentage.
Bij elke keer dat je dit proces herhaalt, wordt het destillaat sterker en zuiverder. Je verwijdert steeds meer water en ongewenste stoffen. Maar, en dat is cruciaal, je verwijdert ook steeds meer van de krachtige, zware smaakstoffen. Hier zit precies de kern van het verhaal double distillation vs triple distillation.
Double distillation: het Schotse standaardproces
De meeste Schotse single malt whisky's worden twee keer gestookt. Dit noemen we double distillation. Het werkt in twee stappen, met twee verschillende pot stills.
De wash still en de spirit still
De eerste destillatie gebeurt in de wash still. Hier gaat de wash van ongeveer 8 procent alcohol naar een ruw destillaat van zo'n 20 tot 25 procent. Dit tussenproduct heet de low wines. Vervolgens gaat dit naar de spirit still voor de tweede destillatie. Hier knipt de distilleerder het destillaat op in drie delen: de voorloop (head), het hart (heart) en de naloop (tail). Alleen het hart, met een alcoholpercentage van ongeveer 65 tot 72 procent, wordt opgevangen en gaat uiteindelijk op vat. De voor- en naloop worden hergebruikt in een volgende destillatie.
Wat double distillation met de smaak doet
Doordat de whisky maar twee keer wordt gestookt, blijven er relatief veel smaakstoffen behouden. Dat zorgt voor een volle, rijke en vaak krachtige whisky met behoorlijk wat body. Denk aan de olieachtige, vlezige karakters van sommige Highland-whisky's of de intense rookkracht van Islay. Die behoud je deels dankzij dit tweevoudige proces. Wil je meer weten over hoe regio het karakter bepaalt, lees dan ook mijn artikel over de verschillende whiskyregio's van Schotland.
Triple distillation: zachter en verfijnder
Bij triple distillation wordt de whisky drie keer gestookt. Dit is de traditionele methode in Ierland, en het wordt ook toegepast door een handvol Schotse distilleerderijen zoals Auchentoshan uit de Lowlands. Het proces gebruikt een extra still, de intermediate still, tussen de wash still en de spirit still in.
Hoe de derde destillatie werkt
Na de eerste destillatie wordt het destillaat opnieuw gestookt in de intermediate still. Pas daarna volgt de derde en laatste destillatie in de spirit still. Door die extra ronde loopt het alcoholpercentage flink op, vaak naar 80 procent of meer. En hoe hoger het alcoholpercentage bij het verlaten van de still, hoe lichter en zuiverder het destillaat. Veel van de zware smaakstoffen zijn er dan uit gezeefd.
Het karakter van drievoudig gestookte whisky
Het resultaat is een whisky die meestal zachter, soepeler en eleganter is. Minder ruwe kracht, meer verfijning. Je proeft vaak florale, fruitige en lichte tonen, met een romige, soepele textuur. Dit maakt triple distilled whisky's naar mijn mening heel toegankelijk, zeker voor wie net begint. Ierse whiskey zoals Jameson is hier het schoolvoorbeeld van: lekker rond en makkelijk weg te drinken. Benieuwd naar meer Ierse opties? Bekijk dan mijn overzicht van lekkere Ierse whiskey voor beginners.
Double vs triple distillation: de belangrijkste verschillen
Even samengevat, zodat je het verschil scherp hebt:
- Double distillation: twee keer gestookt, voller en krachtiger, meer body, meer smaakstoffen behouden. Standaard in Schotland.
- Triple distillation: drie keer gestookt, zachter en soepeler, lichter en verfijnder, hoger alcoholpercentage uit de still. Traditioneel in Ierland en de Lowlands.
- Smaakimpact: meer destillaties betekent een zuiverder maar lichter destillaat. Minder destillaties houden meer karakter vast.
- Textuur: triple distilled voelt vaak romiger en gladder, double distilled heeft meer grip en vettigheid.
Belangrijk om te onthouden: meer destillaties is niet per se beter. Het is simpelweg een andere stijl. Of je nu houdt van een stevige, rokerige Islay of een fluweelzachte Ierse whiskey, beide hebben hun eigen charme en vakmanschap.
Whisky's om het verschil zelf te proeven
De beste manier om dit verschil echt te begrijpen, is door het naast elkaar te proeven. Hieronder een paar flessen waarmee je het contrast prachtig kunt ervaren.
Auchentoshan Three Wood (triple distilled)
Auchentoshan is de enige Schotse distilleerderij die consequent triple distillation toepast. De Three Wood rijpt op drie verschillende vaten en is een prachtig voorbeeld van een zachte, verfijnde whisky. Je proeft rijke sherry-tonen, sinaasappel en toffee, met die typische soepele textuur die bij drievoudige destillatie hoort. Een perfecte introductie in de wereld van triple distilled whisky.
Glenmorangie 10 Original (double distilled)
Een klassieke double distilled Highland-whisky met de hoogste pot stills van Schotland. Juist door die lange, slanke stills behoudt Glenmorangie veel verfijning, maar je proeft nog altijd meer body en diepte dan bij een triple distilled whisky. Verwacht perzik, vanille en bloemige tonen. Een mooie middenweg om het verschil te ervaren.
Redbreast 12 (triple distilled Iers)
Als je echt de kracht van triple distillation wilt proeven, maar dan met volop smaak, is Redbreast 12 een topper. Deze Ierse single pot still whiskey laat zien dat drievoudig gestookt niet per se slap hoeft te zijn. Vol, fruitig en kruidig, met een romige textuur en een lange afdronk. Naar mijn mening een van de mooiste Ierse whiskeys die er zijn en een prachtige tegenhanger van een Schotse double distilled malt.
Veelgestelde vragen over destillatie
Is triple distilled whisky beter dan double distilled?
Nee, het een is niet beter dan het ander. Het zijn twee verschillende stijlen. Triple distilled is doorgaans zachter en soepeler, double distilled is voller en krachtiger. Welke je lekkerder vindt, hangt helemaal af van je eigen smaak.
Wordt alle Ierse whiskey drie keer gestookt?
Niet alle, maar wel de meeste. Triple distillation is de traditionele Ierse methode en veel bekende merken zoals Jameson en Redbreast hanteren die. Er zijn echter uitzonderingen, zoals sommige whiskeys van Cooley, die juist twee keer gestookt worden.
Bestaat er ook quadruple distillation?
Ja, een enkele distilleerderij stookt zelfs vier keer, zoals het Ierse Bushmills met bepaalde edities. Het resultaat is een extreem zuivere en lichte spirit. Dit is wel zeldzaam en gebeurt vooral als experiment of voor specifieke stijlen.
Afsluitend
Of een whisky nu twee of drie keer gestookt wordt, maakt echt verschil voor wat je in je glas krijgt. Double distillation geeft je volheid, kracht en karakter, triple distillation schenkt je zachtheid, verfijning en soepelheid. Het mooiste is om beide stijlen eens naast elkaar te proeven, dan voel je pas echt wat die extra destillatie doet. Mijn tip: schaf een Schotse double distilled malt en een Ierse triple distilled whiskey aan, giet ze naast elkaar in en laat je verrassen door het verschil.
Heb jij een voorkeur voor double of triple distilled whisky? En welke fles liet jou het verschil echt proeven? Ik ben benieuwd naar je ervaring, laat gerust een reactie achter hieronder. Proost!
